Wanneer liefde nergens meer heen kan: Over ACT en rouw

Wanneer liefde nergens meer heen kan
Over ACT en rouw

De eerste sterfdag van mijn moeder komt dichtbij. Ik voel de rouw in mijn lijf. Ik ben moe, prikkelbaar en er zit vooral een soort klomp in mijn buik. Het is vast verdriet dat eruit moet, denk ik dan.

Ik neem me voor om tot aan de sterfdag het verdriet bewust op te zoeken. Ik bekijk foto’s en video’s, lees het zorgdossier terug. De tranen komen, maar de klomp in mijn buik blijft.

Dan kom ik deze zin van Jamie Anderson tegen:

‘Grief is love with nowhere to go.’

Rouw is liefde die geen plek meer heeft om naartoe te gaan.

Is dat wat ik voel? Is het, naast verdriet, ook liefde die vastzit en naar buiten wil? Of zijn die twee eigenlijk één en hetzelfde?

De liefde is er nog steeds, maar de manieren waarop ik die ooit uitte zijn verdwenen: zorgen voor mijn moeder, contact maken, samen zijn. De liefde heeft geen ontvanger meer, maar de energie is gebleven. Ze zoekt richting. Het voelt als pijn en gemis, als intense emotionele energie die vastloopt, maar diep vanbinnen is het nog steeds liefde.

Op mijn bureau ligt mijn ACT-munt. De ene zijde toont een kompas dat waarden symboliseert, de andere een gebroken hart dat staat voor pijn. Precies wat ik nu voel: de pijn van rouw én de liefde voor mijn moeder. Twee kanten van dezelfde medaille. Waar liefde is, zal ooit rouw zijn. Het één bestaat dankzij het ander. Die pijn vertelt mij iets essentieels: ze wijst naar wat betekenisvol voor mij is.

Ik besluit ruimte te maken voor het verdriet en voor het gemis van wat er niet meer is én van wat er nooit is geweest (acceptatie). Ik probeer de pijn te zien als een herinnering aan iets waardevols: de liefde die ik voor haar voel en de verlangens die nooit vervuld konden worden (waarden). En dan denk ik na over manieren om die liefde een nieuwe richting te geven (toegewijd handelen). 

Misschien naar buiten toe: door te leven naar de waarden die deze rouw aanraken.
Misschien naar binnen toe: in voelen, herinneren en in hoe ik haar met me meedraag. 

Zo gaat er in het leven dat verdergaat altijd een stukje van haar mee. 

Hoe kan ik vandaag de liefde die ik nog steeds voel, een plek geven?

In rituelen, symbolen, kleine daden en in de manier waarop ik leef.

De pijn wil gezien en gehoord worden. De liefde wil stromen.

Het woord rouwverwerking suggereert dat er een einde aan zit, dat het ooit afgerond is. Maar de pijn, het verdriet en het gemis van iemand die je liefhebt verdwijnen niet. Als de pijn zou verdwijnen, zou de liefde dat ook doen. Rouw hoeft niet opgelost te worden. Je draagt het mee, als een schaduw die soms voor je, naast je of achter je loopt, zoals Manu Keirse zo mooi beschrijft.

Het was een intensieve, emotionele week. En nu is de golf weer voorbij. De kant van de liefde lijkt weer boven te liggen. Wat ACT mij biedt in dit soort momenten: ik kan deze golven van rouw dragen. Ik ga niet kopje onder.

Dit is ook wat ik als ACT-therapeut probeer te bieden: niet het temmen van gevoelens, maar iemand helpen dragen wat niet te dragen lijkt. Het doel is niet dat pijn verdwijnt, maar dat er ruimte mag zijn voor de gevoelens die bij verlies horen, zonder dat ze het leven gaan bepalen. Niet de liefde loslaten, maar jezelf toestaan die liefde een nieuwe vorm te geven. En te ervaren dat je de golven van liefde en gemis kunt dragen.